Op een maandagochtend meldt de ATSEM van de peuterklas om 7 uur dat ze niet komt. De lerares staat alleen voor vijfentwintig driejarige kinderen, met schilderworkshops gepland en een toiletbezoek elk uur. Dit scenario kennen de meeste directeuren en directrices van kleuterscholen.
De inzet van het vervangen van een afwezig ATSEM beperkt zich niet tot een administratief probleem: het is een kwestie van veiligheid, onderwijskontinuïteit en arbeidsomstandigheden voor het hele team.
Aanvullende lectuur : Hoe je succesvol kunt wedden dankzij een 100% betrouwbare analyse van de exacte score
Pool van vervangende ATSEM: het systeem dat het verschil maakt in de kleuterschool
Wanneer een afwezigheid onverwacht komt, is de eerste reactie in veel gemeenten om een collega ATSEM uit een andere klas te vragen om “te helpen”. Het resultaat: twee klassen functioneren in een verzwakte modus in plaats van één.
Verschillende gemeenten hebben gekozen voor een andere aanpak door een pool van tijdelijke ATSEM te creëren voor onvoorziene afwezigheden. Het principe is eenvoudig: de gemeente werft en traint vooraf een kleine groep contractuele medewerkers, beschikbaar over een groot tijdsbestek, die vanaf de ochtend in elke school van het gebied kunnen ingrijpen.
Zie ook : Hoe schrijf je een overtuigende stagebeoordeling als mentor?
Deze pool werkt omdat de vervangsters de lokalen, de hygiëneprotocollen en de gewoonten van elke structuur al kennen. Ze komen niet op onbekend terrein. Voor meer informatie over het vervangen van ATSEM op So Family Mag, worden verschillende aanvullende pistes gedetailleerd, met name over de wervingskant.
Het doorslaggevende voordeel van dit systeem ligt in de reactietijd. Geen wervingsprocedure die in allerijl moet worden opgestart, geen cv’s die op maandagochtend moeten worden gesorteerd: de vervangende medewerker is bereikbaar en operationeel binnen een uur.
Beheercentrum en tijdelijk missiecentrum: een steunpunt voor kleine gemeenten
Niet alle gemeenten hebben de middelen om hun eigen pool op te bouwen. Kleine plattelandsgemeenten, met een of twee kleuterscholen, kunnen geen permanente pool financieren. Hier komt het departementaal beheercentrum (CDG) in beeld.
Sommige CDG’s hebben een tijdelijk missiecentrum opgezet dat in enkele dagen een territoriale agent kan leveren. CDG 64 benadrukt bijvoorbeeld in zijn communicatie de capaciteit van dit centrum om te voldoen aan een dringende behoefte aan versterking of snelle vervanging voor lokale overheden.
De werking is contractueel: de gemeente sluit een overeenkomst met het CDG, dat een al geregistreerde agent ter beschikking stelt. Het voordeel voor een kleine gemeente is dat ze de kosten kan delen. In plaats van alleen een dringende werving van een contractant te beheren, steunt ze op een reservoir van opgeleide agenten, gedeeld tussen verschillende gemeenten in het departement.
Beperkingen om te anticiperen met het CDG
De termijn is niet altijd zo kort als met een interne pool. Reken op enkele dagen in plaats van enkele uren. Voor een afwezigheid van slechts één dag komt het systeem soms te laat. Het blijft vooral relevant voor afwezigheden van meerdere dagen, wanneer de gemeente vanaf de eerste ochtend weet dat de afwezigheid zal aanhouden.
Vliegende ATSEM: het model van de crèche naar de kleuterschool overbrengen
Heb je al gehoord van het “vliegend personeel” in de crèche? Dit is een assistent met een vast contract, verbonden aan een leiding, die rondgaat in drie of vier structuren van hetzelfde gebied om onvoorziene afwezigheden te dekken. Dit model, dat al gebruikelijk is in de vroege kindertijd, begint door sommige gemeenten naar kleuterscholen te worden overgebracht.
De vliegende agent kent elke school in haar gebied. Ze heeft de leraren ontmoet, de organisatie van de klassen in kaart gebracht en de kinderen met speciale behoeften geïdentificeerd. Ze is geen onbekende die in een structuur wordt gedropt: ze maakt deel uit van het uitgebreide team.
- Het gebied blijft beperkt (maximaal drie tot vier scholen) zodat de agent een gedetailleerde kennis van elke locatie behoudt
- Het contract is een vast contract met een speciale mobiliteitsvergoeding, wat de professional bindt en het personeelsverloop beperkt
- De aansluiting bij één enkele leiding vereenvoudigt het administratieve beheer en verduidelijkt de hiërarchische lijn in het dagelijks leven
Dit systeem vertegenwoordigt een investering voor de gemeente, maar het lost een terugkerend probleem op: de kwaliteit van de opvang van de kinderen hangt niet langer af van een sms die om 7 uur ‘s ochtends wordt verzonden.
Anticiperen op de afwezigheid van ATSEM: wat de interne organisatie kan oplossen
Een pool, een CDG of een vliegende ATSEM, dit zijn structurele oplossingen. Ze ontslaan niet van de noodzaak van een solide interne organisatie binnen elke school.
Het geschreven noodprotocol
Elke kleuterschool zou een duidelijk document moeten hebben, goedgekeurd door de directeur en de jeugddienst van de gemeente, waarin de te volgen stappen worden beschreven wanneer een ATSEM afwezig is. Dit document specificeert wie als eerste moet worden gebeld, in welke volgorde, en welke taken tijdelijk kunnen worden herverdeeld.
- De directeur (of een aangewezen contactpersoon) neemt contact op met de gemeentelijke dienst zodra de informatie over de afwezigheid is ontvangen
- De workshops die een versterkte begeleiding vereisen (schilderen, motoriek met materiaal, uitje naar de speelplaats) worden aangepast of uitgesteld
- Een medewerker van de buitenschoolse opvang die op de locatie aanwezig is, kan, afhankelijk van de lokale afspraken, een deel van de begeleiding tijdens de lesuren op zich nemen
- De ouders die als afgevaardigden optreden, worden via een vooraf gedefinieerd kanaal geïnformeerd als de afwezigheid aanhoudt
Cross-training tussen medewerkers
Het opleiden van buitenschoolse medewerkers in de basisvaardigheden van de ATSEM (begeleiding naar het toilet, hulp bij de maaltijd, voorbereiding van het materiaal) stelt ons in staat om kostbare tijd te winnen op de dag dat de afwezigheid zich voordoet. Deze cross-training transformeert een animator niet in een ATSEM, maar voorkomt de volledige verlamming van een klas.
Het werven van contractanten voor zeer korte duur, gericht op school- en buitenschoolse tijden, blijft ook een optie die door sommige steden wordt gebruikt. Het principe is rechtstreeks geïnspireerd op ziektevervanging in de gemeentelijke crèche: een contract van enkele dagen, profiel al geïdentificeerd in een kandidatenbestand, snelle indiensttreding.
De onvoorziene afwezigheid van een ATSEM zal nooit verdwijnen uit de kleuterscholen. Het verschil tussen een chaotische ochtend en een beheersbare ochtend ligt zelden aan het toeval. Het ligt aan een pool van vervangsters die vóór de crisis is opgebouwd, aan een schriftelijk protocol dat iedereen kent, en aan opgeleide medewerkers die het stokje kunnen overnemen zonder te improviseren.